Nashenakhteha - نا‌شناخته‌ها

Mystic Iran: The Unseen World

امروز این فیلم رو در کلاس دیدیم. درسته که به هر حال تصاویری رو در این فیلم می بینی که جالبند، تصاویری که همه جا نمی شه دید. به خصوص درویش های زن در کردستان، و همینطور مراسم نیایش زرتشتیان در مقابل آتش چند هزار ساله. اما یه جورایی یه چیزایی تو این فیلم باعث می شن که تمام و کمال به دلم نشینه. نظرات بعضی ها برام شنیدنی بود. مثلا این که فیلم صدای هیچ کدوم از آدم هاش رو مستقیم به گوش تو نمی رسونه. با هیچ کس صحبتی نمی شه، فقط گوینده هست که حرف می زنه. (خودم با این استفاده از گوینده هم مشکل دارم). یا مثلا این که انگار یه چیزایی رو جلوی دوربین کار گذاشته بودن. یه چیزایی رو بهت نشون می دادن که قرار نبوده ببینی، به قول یک نفر دیگه. البته من تلاش این فیلمساز، آریانا فرشاد، رو برای سفر به ایران، برای حس جستجوش، و برای زحمتش در به تصویر کشیدن جنبه ای از ایران ستایش می کنم. اما دیدن این فیلم پرسش هایی از بک جنم دیگه رو جلوی من گذاشت. چقدر از معنویت، یا دعا و نیایش آدم های دیگه رو می شه به تصویر کشید بدون این که دستمالی شده شون کرد؟ آیا گاهی حتی حرف زدن در باره این مضامین از شکوه اونها نمی کاهه؟ و یک پرسش اساسی دیگه: کی باید دوربین رو خاموش کرد؟ بره همین هم ناخودآگاه یاد "باد ما را خواهد برد" کیارستمی بودم، و این پرسش اساسیش: دوربین رو تا کجا می شه روشن نگه داشت؟

Mystic Iran: The Unseen World, by Aryana Farshad 

Are you a Sufi?

Are you a Sufi?

از سوال ناگهانی هم کلاسیم کمی جا خوردم. و تمام روز به این مسئله فکر می کردم، که واقعا ما خود را طبقه بندی نمی کنیم، نامی بر روی بسیار پستی و بلندی ها و ریز و درشت های فرهنگ خود نمی گذاریم، اما ما محصول تاریخ خویشیم. آیا آنچه که صوفیانی که  هزار سال پیش در نیشابور و بسطام، یا در استوا (شهری که پس از حملهء مغول ها دیگر بر روی نقشه هم نیست، اما احتمالا قوچان امروز در نزدیکی و یا حتی بر روی آن بنا شده) می نوشتند و می گفتند در شکل دادن من نوعی امروزی بی تاثیر بوده؟ آیا منصور حلاج، بایزید، ابوسعید ابوالخیر، ابوالقاسم قشیری، در شکل دادن آنچه که به عنوان خوب و بد، پسندیده و ناپسند، در ذهن کودک امروز  تنظیم کرده اند دخالتی نداشته اند؟ آیا خلوت و عزلت، خشوع و تواضع، قناعت، توکل، شکر، یقین، صبر، مراقبه، اراده، استقامت، رضا، اخلاص، حیا، فتوت، سخا (سخاوت)، صدق، فتوت، فراست، غیرت، محبت، ادب، شوق، و صد البته ولایت*، واژه ها وتعاریف رقم زنندهء سرنوشت فکری و معنوی و صد البته سیاسی زندگی های ما نبوده اند؟ برای همین است که کم کم به گسترهءعظیم پاره های نا خود آگاه هویت ایمان می آورم. و سخن آنها که به عنوان مثال می گویند مذهبی نیستند، با تمام صداقتی که در آن برام قابل فهم است، به نوعی به گمانم ساده اندیشانه و غافلانه می آید. ما چقدر از خویشتن خویش را می شناسیم؟

برای همین هم هست که برای این سوال معصومانهء هم کلاسیم پاسخ روشنی ندارم. 

* این واژه ها از مقام های راه طریق، از رسالهء قشیریست.

Principles of Sufism, by Al-Qushayri

Translated from the Arabic by B.R. Von Schlegell

   

آب و آتیش

قبلا هم این رو شنیده بودم. اما شنیدن دوباره اش باز هم به دلم نشست.

می گویند باری رابعه با مشعلی در یک دست و سطل آبی در دست دیگر برای خود می رفت. از او حکمت این کار را می پرسند. مشعل برای چه؟ پاسخ می دهد: می گویند بعضی ها کار خوب انجام می  دهند که به بهشت بروند. می خواهم چنین بهشتی را به آتش بکشم. حالا، سطل آب برای چه؟ پاسخش: می گویند خطاکاران در آتش دوزخ می سوزند. می خواهم لا اقل آبی بر چنین آتشی بریزم.

Following Muhammad, Rethinking ...

The images of Islam that have dominated the past two centuries were generated in a context of conflict, either/or, and East against West.  These were images without dialogue, which like Orientalist painting, defined Euro-American culture in contrast to the exotic other.  Yet Muslims around the world, like it or not, have been engaged with the main issues of modernity throughout this same period when they have been defined as nonmodern, non-Western, and noncivilized.  Muslims have been debating the same questions that have agitated Europeans and Americans: women's rights, human rights, Marxism, nationalism, revolution, democracy, and now globalization.  Remarkably, the terms most often used to demonize Muslims have arisen whithin the heart of Euro-American modernity.  It was the French Revolution that gave birth to the words "terrorism" and "fanaticism", and American Protestantism brought forth "fundamentalism."  The momentum and the aftershock of colonialism will probably continue on the international stage for some time.

from "Following Muhammad, Rethinking Islam in the Contemporary World", by Carl Ernst

برای کسانی که چندان ورودی به این مباحث نداشته اند، مثل خودم، این کتاب از کارل ارنست، پژوهشگر و اسلام شناس، آغاز خیلی خوبیست. انصافا هم سایت او مجموعهء با ارزشی از لینک های به درد بخور برای علاقمندان دارد. کاش می شد در یکی از کلاس هاش شرکت کرد. 

Reza War + Peace

چند سال پیش اقبال حضور در یک سخنرانی رضا دقتی در اینجا را داشتم. یادم است در انتها یک آقای سرخپوست همه را به پارکی در آن حوالی برد، و از شعله ای که گویا شهرها و کشورهای بسیاری را طی کرده بود (یادم نیست واقعا چگونه) آتشی برافروخت که همه به گرد آن به یک دعای سرخپوت ها گوش سپردند. برای صلح و آرامش در دنیا. و یک تکه از این دعا برای همیشه در ذهنم ماند که تقریبا حاکی از این بود که بهترین زمان در تمام طول هستی همین لحظه است که در آن هستیم. همین اکنون. اینها به افتخار این میهمان بود، و این که با تصاویرش جهان را برای ما تصویر کرده، به نقل از میزبان سرخپوست مراسم. 

به هر حال نتوانستم از این گفتگوی با او در رادیو زمانه بگذرم. چون واقعا براش ارادتی عمیق در دلم دارم.

در همین رابطه

Reza War + Peace